|
 |
TOHUM ÜRETİMİ |
 |
|
Ağaç ıslahının amacı,orman ağaçlarının
genetiksel özelliklerinden yararlanarak yeni kurulacak
ormanların,birim alandaki odun hammaddesi verimini kalite ve
miktar olarak en üst seviyeye çıkarmak,rüzgar,kar gibi doğal
afetler ile böcek, mantar vb. biyolojik zararlılara karşı daha
dayanıklı olmalarını sağlamaktır.
Bu nedenle ağaç ıslahının ağaçlandırma ve silvikültür ile
çok yakın ilişkisi bulunmaktadır.Belki toprak işleme ve bakım
metotları ile birim alandaki verimi bir miktar arttırmak mümkün
olabilir ancak ağaç ıslahının sağladığı artışı başka hiçbir
yöntemle sağlamak mümkün değildir.
Ormancılığımızın ana gayesi olan devamlılığın sağlanması ve
ağaç ıslah çalışmalarından başarılı sonuçların elde edilebilmesi
için ormanlarımızda tür ve genetik çeşitliliğin korunması
gerekmektedir. Eğer bir türün genetik tabanı dar ise o türün
ıslahından çok iyi sonuçlar beklemek yanlıştır.
Bugün orman ağaçları ıslahında kullanılan metotlar 3 grupta
toplanmaktadır.
1) Selektif Islah
2) Melezleme ıslahı
3) Mutasyon ıslahı
Ülkemizde ağırlıklı olarak selektif ıslah
kullanılmaktadır.Diğer iki ıslah metodundan özellikle melezleme
ıslahı ormancılıkta büyük gelecek vaat etmektedir.
TOHUM KAYNAKLARI
Ağaçlandırmada ıslah edilmiş tohum kullanılması Birim alandaki
verimi arttırmada önemli ölçüde etkili olmaktadır.
a)Tohum meşcereleri,(27 türden, 345 adet,46899 Ha.)
b)Tohum plantasyonları,(19 türden,35 adet,184
Ha.)
c)Klonal tohum bahçeleri'nden elde
edilmektedir.
Bu tohum kaynaklarından en büyük kazancı klonal tohum
bahçeleri sağlamaktadır. Ağaçlandırmalarda kullanılan tohumlar,
rasgele meşcerelerden değil de tohum meşcerelerinden
üretildiğinde %20, tohum bahçelerinden üretildiğinde %30 daha
fazla son hasılada artım sağlamaktadır.
Yukarıda ağaç ıslahının amacından
bahsetmiştik.Ağaçlandırmanın en önemli amaçlarından birisi de
kalite ve kantite bakımından en yüksek artımı ve yetişme
muhitine en iyi uyumu sağlayan ormanlar kurmaktır. Bu amaca
ulaşmada tohumun önemi çok önemlidir.
Ağaçlandırmaların başarısı,öncelikle uygun orijinli, verim
yetenekleri önceden bilinen ve iyi vasıflı tohumların
kullanılmasına bağlıdır.Gerçi iyi ağaçlandırma metotları ve
bakım tedbirleri ile yeni kurulan ormanların kalite ve verim
değerlerini az veya çok yükseltmek mümkün olabilir; ancak bu
devamlı masrafı gerektirir ve belirli sınırlar içinde kalmak
koşuluyla yalnızca o genarasyonda etkisini gösterir.
Buna karşın uygun orijinli ve iyi irsel özelliklere sahip
tohumlar kullanıldığında, gelecek genarasyonlarda da iyi
niteliklerini devam ettirir.
Tohumun,ağaçlandırma yatırımlarındaki maliyet yönünden payı
çok düşük olmasına karşın son hasıladaki hacim ve kıymet
yönünden etkisi çok büyüktür.
İsveç'te gelişi güzel toplanan ve kullanılan tohumlar ile
kurulan ormanlar, her türlü silvikültürel tedbire ve
müdahalelere karşın yalnızca ekonomik değer bakımından yetersiz
kalmamış,bunların varlıkları dahi zamanla tehlikeye dönüşmüş ve
sonuçta bu sahaların yıllar sonra yeniden ağaçlandırılması
zorunlu hale gelmiştir.
Uygun orijinli ve kaliteli tohum kullanmanın önemini en iyi
belirten sözlerden birini SMİTT söylemiştir."Eğer biz muayyen
bir yerde bu gün için uygun tohumlara sahip değilsek, uygun
tohumları elde edene kadar orada ağaçlandırmayı
durdurmalıyız."Bu nedenle boyutları çok küçük olmasına karşın
marifetleri çok büyük olan bu materyalin
,üretimine,saklanmasına,ekimine ve elde edilen fidanların
sahalara dikimine kadar her aşamasına çok özen göstermemiz,bu
işi basit bir tohum toplama ve kullanma olarak algılamamız
gerekmektedir.
TOHUM ÜRETİMİ
Tohum üretimine başlamadan önce bazı ön çalışmaların yapılması
gerekmektedir.Öncelikle tohum üretimi yapılacak meşcerelerin
tohum verimi tespit edilmeli,türlere,yıllara ve yöreye göre en
uygun tohum toplama zamanı belirlenmelidir.
VERİM TESPİTİ
Orman ağaçlarının tohum verimi,türe,rakıma ve yıl içindeki
iklim durumuna göre değişiklikler göstermektedir.Örneğin;
kızılçam 2 yılda zengin tohum vermekte,sedir de ise 4 yılda
zengin tohum yılları tekerrür etmektedir.Çok yüksek rakımdaki
meşcerelerde zengin tohum yılları optimumdaki meşcerelere göre
daha geniş aralıklarla tekrarlanmaktadır.Ayrıca don,böcek ve kuş
zararları da tohum verimini etkilemektedir. Bu nedenle tohum
meşcerelerinde çiçeklenmeden tohum toplama zamanına kadar gözlem
yapılmalıdır.Tohum üretim programları meşcerenin tohum
verimine,tohum ihtiyacına ve stoktaki aynı orijindeki tohum
miktarına göre verilmektedir.
TOHUM ÜRETİM METOTLARI
Tohum üretimi İlkbahar ve Sonbahar olmak üzere 2 periyotta
yapılmakta olup;ilkbaharda kızılçam, halepçamı, sahilçamı,karaağaç
sonbaharda; sarıçam, karaçam, ladin, göknar, sedir, servi ve
yapraklı tür tohumları toplanmaktadır.
Orman ağaçlarında,tepenin üst kısmındaki tohumlar,diğer
bölümlerdeki tohumlara göre,1000 tane ağırlığı,çimlenme
kapasitesi ve fidan büyüme enerjisi bakımından daha iyi
özelliklere sahiptir.Ayrıca üst kısımda yabancı tozlaşmanın daha
elverişli olduğu ve kendileme olasılığının daha az olduğu orman
ağacı tohumlarının üretimi 3 şekilde yapılmaktadır. Bunlar:
1)Dikili ağaçlardan toplama:Tüm ibreli türler ile Huş, Karaağaç,
Dişbudak, Akçaağaç, Okaliptüs v.b.
2)Tohum dökümünden sonra yerden toplama: Meşe, Kayın, Kestane,
Ceviz
3)Suda toplama:Mecbur kalındığında sadece kızılağaçta uygulanır.
Tohumlar mutlaka tohum meşcerelerinden ve tohum bahçelerinden
toplanmalıdır.Tohum meşcerelerinde ise mümkün olduğunca nüveden
ve iyi nitelikli ağaçlardan yapılmalıdır.
Tohumların kozalaklardan çıkarılması şu metotlarla
yapılmaktadır.
a.Güneş Metodu b.Sıcak Oda Metodu c.Modern Metot
(Tohum Çıkarma Evleri)
TOHUMLARIN SAKLANMASI
Saklama,orman ağacı tohumlarının,toplanmasından ekilmesine
değin geçen zaman içinde kalitelerine zarar vermeden tekniğine
uygun olarak muhafazasıdır.
Tohumun özelliğine bağlı olarak,tohum saklama ortamı ve
tekniği farklılıklar göstermektedir.Biz de yaygın olan
tohumların soğuk hava depolarında saklanmasıdır. Tohumlar,hava
ve ışık almayan ağızları kapalı ,galvanizli saçtan yapılmış
metal kaplarda saklanmalıdır.Bez torba veya çuval gibi geçirgen
kaplarda saklanması halinde tohumların rutubeti düşeceği
için,saklama koşulları bozulacaktır.
Tohumların saklanmasında rutubetin düşürülmesi için ısı
kaynağından yararlanılması doğru değildir.En doğru yol hava
sirkülasyonu sağlamak suretiyle rutubetin düşürülmesidir.
TÜPLÜ FİDAN
ÜRETİMİ
|
|
 |
|
 |
|
